BACAK AĞRILARININ EN SIK ATLANAN VE KARIŞTIRILAN NEDENLERİ: LENFÖDEM/LİPÖDEM

BACAK AĞRILARININ EN SIK ATLANAN VE KARIŞTIRILAN NEDENLERİ: LENFÖDEM/LİPÖDEM
Lenfatik damarlar, vücuttaki tüm dokularda bulunan; sıvıların, çeşitli moleküllerin,  hücrelerin yeniden kan dolaşımına taşınması ve toksik maddelerin temizlenmesi gibi önemli işlevlere sahip damarsal yapılardır. Ayrıca lenfatik sistem, bağışıklık sisteminin kritik bir bileşeni olarak da görev yapar.
Lenfödem, lenfatik dolaşımın yetersizliği sonucu lenfatik sıvının doku arasında birikmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bu tablo ciddi boyutlara ulaşabilir ve belirgin şekil bozukluklarına neden olabilir. En sık bacakları (%80) etkiler; ancak kollarda, yüzde veya dış genital bölgede de şişlik şeklinde görülebilir. Görülme sıklığı yaklaşık 1/6000 olup, kadınlarda erkeklere göre yaklaşık üç kat daha sık izlenmektedir.
Genetik bozukluklar, travma, cerrahi girişimler sonrası ve radyoterapi sonrasında ortaya çıkar ve sıklıkla kötü huylu hastalıkların tedavisiyle ilişkilidir.
Lipödem ise neredeyse yalnızca kadınlarda görülen, ağrılı ve şişlikle seyreden kronik bir bacak hastalığıdır. Genellikle her iki bacağı eşit şekilde etkiler ve ayak bileğinin aşağısı tipik olarak tutulmaz. Hastalık, kalçada başlayan anormal yağ dokusu birikimi ile ortaya çıkar; zamanla uyluklara ve baldırlara ilerler. Şişlik genellikle parmakla basıldığında çökme oluşturmaz ve bacakların yukarı kaldırılmasıyla şişlikte belirgin düzelme olmaz. Hastalarda kolay morarma, yüzeyel varisler veya örümcek ağı görünümündeki ince damarların varlığı da sık bildirilen bulgulardır.
Lipödemli hastaların önemli bir kısmı fazla kilolu veya obezdir. Fazla kilolu olmayan hastalarda ise alt vücut, üst vücuda göre belirgin şekilde daha geniş görünür ve karakteristik armut tipi vücut şekli oluşur.
Lipödemin şiddeti ve hastalığın ilerleme hızı bireyler arasında önemli farklılıklar gösterir. Bazı hastalarda hafif belirtilerle gelişir ve yıllarca ilerleme olmazken, bazı hastalarda hastalık yavaş veya hızlanmış bir seyir gösterebilir.
Tıbbi komplikasyonlar arasında özellikle kalça ve diz eklemlerini etkileyen sorunlar yer alır; bunlar zamanla ağrılı ve güçleşmiş yürüme ile sonuçlanabilir. Ayrıca diyabet, hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar gibi obezite ile ilişkili hastalıklar lipödemli bireylerde sıklıkla birlikte görülür.
Psikolojik açıdan ise düşük benlik saygısı, anksiyete ve depresyon sık karşılaşılan sorunlardır. Bu psikolojik yük, hareket kısıtlılığı ile birleştiğinde kilo vermeyi daha da zorlaştırmakta ve hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde olumsuz etkilemektedir
Lipödem teşhisi için en önemli aşama fiziki muayenenin ardından kişinin tıbbi geçmişine bakılır. Ağrılı olarak oluşan yağ birikintileri, sıradan vücut yağından farklı olarak ortaya çıkar. Her iki bacak etkilenebileceği gibi tek bir bacak da etkilenebilir. Bacaklar arasındaki boyut farklı lipödemin teşhisinde önemli rol oynar. Lipödemin teşhisi için ultrason başta olmak üzere manyetik rezonans ve bilgisayarlı tomografiden yararlanılabilir. Lenf sintigrafisi de nadiren kullanılır. 
Lipödem için doğrudan bir tedavi bulunmasa da ağrı ve iltihabı azaltmak için bazı adımlar uygulanabilmektedir. Bunlar, sağlıklı beslenip düzenli egzersiz yapmak, ağrı ve rahatsızlığı azaltmak için kompresyon çorapları giymek, özel cihazlarla seanslar ve cildin kurumasını önlemek için nemlendirici kullanmaktır.
Tedavide multidisipliner ekip çalışması önemlidir. Diyetisyen, fizik tedavi ve damar cerrahisi birlikte değerlendirmelidir.